Αχλαδιώτη Αγγελική [7304] /// Ερέθισμα …. The Parametricist Epoch: Let the Style Wars Begin

Ερέθισμα …. The Parametricist Epoch: Let the Style Wars Begin
 Patrik Schumacher, London 2010
 Published in: AJ - The Architects’ Journal, Number 16, Volume 231, 06. May 2010

Αρχικά, ο συγγραφέας διερωτάται για το κατά πόσο είναι δυνατό να υπάρξει τον 21^ο αιώνα ένα ενιαίο ύφος-στυλ στην αρχιτεκτονική. Λίγο παρακάτω έρχεται να απαντήσει ο ίδιος στο ερώτημά του, εκτιμώντας πως το γεγονός αυτό μπορεί να καταστεί πραγματοποιήσιμο. Ο ίδιος το 2008 μίλησε για ένα νέο είδος αρχιτεκτονικής που εμφανίστηκε στα τέλη του 20^ου – αρχές 21^ου αιώνα, γνωστό ως παραμετρική αρχιτεκτονική/παραμετρικός σχεδιασμός σαν  ένα νέο ζωτικής σημασίας αρχιτεκτονικό κίνημα-ρεύμα.

Επισημαίνει πως η έννοια των στυλ-ειδών αρχιτεκτονικής θα πρέπει να υποστηριχθεί ξεκινώντας με μια εννοιολογική ανασυγκρότηση αυτής της κακοποιημένης σήμερα έννοιας. Στο σημείο αυτό υπογραμμίζει την τάση συσχέτισης του είδους αρχιτεκτονικής καθαρά και μόνο με την εμφάνιση. Μολονότι, η αισθητική εμφάνιση παίζει σημαντικό ρόλο στην αρχιτεκτονική και στο σχεδιασμό, ούτε η αρχιτεκτονική στο σύνολό της, ούτε οι μορφές της μπορούν να περιοριστούν απλά σε θέματα εμφάνισης. Παραθέτοντας μια καθαρά προσωπική άποψη, συμμερίζομαι απόλυτα την ανάγκη του συγγραφέα να διαχωρίσει το φαινόμενο του στυλ της αρχιτεκτονικής από το φαινόμενο της μόδας, να αποκολλήσει το περίβλημα από την αρχιτεκτονική, να «ξεγυμνώσει» το αρχιτεκτονικό έργο, να διεισδύσει μέσα του, να αναζητήσει νοοτροπίες, φιλοδοξίες, αξίες, αρχές. Ένα είδος αρχιτεκτονικής δεν θα πρέπει να είναι τόσο στενά συνυφασμένο καθαρά με τη μορφή. Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, το γεγονός αυτό δηλώνει την ενότητα της διαφοράς μεταξύ των διαφορετικών αρχιτεκτονικών ειδών ανά εποχή (Γοτθική, Αναγέννηση, Μπαρόκ, Κλασικισμός, Ιστορικισμός, Μοντερνισμός). Η ιστορική ευσυνειδησία της αρχιτεκτονικής απαιτεί την αναζωογόνηση της έννοιας του στυλ  ως βαθιά ιστορικό φαινόμενο που μπορεί να προβληθεί στο μέλλον. Στη συνέχεια, αναφέρει πως ένα νέο στυλ, ένα νέο ρεύμα, ένα νέο κίνημα, μία νέα κίνηση δεν μπορεί να περιορισθεί καθαρά και μόνο στον τομέα της αρχιτεκτονικής. Πρόκειται για μία συνεκτική συλλογική προσπάθεια του τομέα των επιστημών.

Η καινοτομία στην αρχιτεκτονική προχωρά μέσα από την εξέλιξη των στυλ αρχιτεκτονικής. Αυτό προϋποθέτει την εναλλαγή μεταξύ των περιόδων της συσσωρευτικής εξέλιξης μέσα σε ένα ρεύμα-στυλ και τις επαναστατικές περιόδους μετάβασης μεταξύ των διαφόρων ρευμάτων. Συνοπτικά, στυλ είναι ένας μακρύς, παρατεταμένος κύκλος καινοτομίας. Φυσικά και δεν θα μπορούσα να διαφωνήσω με αυτόν τον ισχυρισμό, αφού η μετάβαση από ένα στυλ σε ένα άλλο δηλώνει μία ανάγκη για κάτι άλλο, μία απόρριψη του προηγούμενου, μία αρχιτεκτονική επανάσταση. Αρχιτεκτονική χωρίς πόλεμο δεν μπορεί να υπάρξει και μόνο μέσα από αυτή την επανάσταση θα έρθει η αλλαγή, η καινοτομία. Ο συγγραφέας είναι πεπεισμένος πως η παραμετρική αρχιτεκτονική είναι επιτέλους μία αξιόπιστη και βιώσιμη απάντηση στην κρίση του μοντερνισμού που είχε ως αποτέλεσμα 25 χρόνια στιλιστικής αναζήτησης.

Η αρχιτεκτονική σήμερα είναι παγκόσμια αρχιτεκτονική. Κάθε αρχιτεκτονικό έργο είναι άμεσα εκτεθειμένο και αξιολογείται σε σύγκριση με όλα τα άλλα. Παγκόσμιες συγκλίσεις είναι δυνατό να υπάρξουν, αυτό όμως δεν σημάνει την ομογενοποίηση και τη μονοτονία. Αυτό συνεπάγεται απλώς μια συνέπεια των αρχών, των φιλοδοξιών και των αξιών για την περαιτέρω ανάπτυξη. Αυτή είναι η ιδέα της ενιαίας τεχνοτροπίας, αρχικά ως ένα ενιαίο ερευνητικό σχεδιαστικό πρόγραμμα και ,τελικά, ως ένα ενιαίο σύστημα αρχών, φιλοδοξιών και αξιών  που αποτελούν την παγκόσμια βέλτιστη πρακτική.

Στη συνέχεια δίνεται ένας εννοιολογικός ορισμός  του όρου «παραμετρικότητα» ως όλα εκείνα τα αρχιτεκτονικά στοιχεία και συμπλέγματα τα οποία είναι παραμετρικά εύπλαστα. Αυτό συνεπάγεται μια θεμελιώδη οντολογική στροφή στο εσωτερικό των βασικών συστατικών στοιχείων της αρχιτεκτονικής. Έτσι τα καθαρά γεωμετρικά σχήματα, το ορθογώνιο, οι κύβοι, οι ευθείες γραμμές και η εν γένει έννοια του άκαμπτου του μοντερνισμού δίνει τη θέση του στις έμψυχες γεωμετρικές οντότητες, τις καμπύλες, τις υποδιαιρέσεις της παραμετρικής αρχιτεκτονικής. Ο στόχος είναι να εντατικοποιηθούν οι εσωτερικές αλληλεξαρτήσεις μέσα σε ένα αρχιτεκτονικό σχεδιασμό , καθώς και οι εξωτερικές συνεργασίες και συνέχειες μέσα στα σύνθετα , αστικά περιβάλλοντα . Το παραμετρικό έργο στοχεύει στο να δημιουργήσει ένα νέο πολύπλοκο και ποικίλο χωρικό σύστημα. Φυσικά, στο σημείο αυτό θα πρέπει να δοθεί και ένας περισσότερο λειτουργικός ορισμός. Ο λειτουργικός ορισμός του στυλ πρέπει να διατυπώσει τις γενικές οδηγίες που καθοδηγούν τη δημιουργική διαδικασία , σύμφωνα με τις γενικές φιλοδοξίες και τις αναμενόμενες ιδιότητες του στυλ . Ένα στυλ δεν ασχολείται μόνο με την εκπόνηση και την αξιολόγηση της αρχιτεκτονικής μορφής . Κάθε στυλ θέτει έναν συγκεκριμένο τρόπο κατανόησης και χειρισμού λειτουργιών. Συνεπώς, θα πρέπει να θεσπιστούν κανόνες και αρχές που διέπουν την κατάρτιση και την αξιολόγηση της λειτουργικής απόδοσης του σχεδιασμού.

Λειτουργικός ορισμός:

       Τυπικός μηχανισμός:

               Αρνητικές αρχές:      Έλλειψη πλαστικότητας

                                                    Έλλειψη ποικιλίας

                                                    Έλλειψη τάξης

              Θετικές αρχές:           Ευφυής παραμόρφωση

                                                    Κλίσεις

                                                    Συσχετίσεις

        Λειτουργικός μηχανισμός:

               Αρνητικές αρχές:      Όχι άκαμπτα λειτουργικά στερεότυπα

                                                    Όχι διαχωριστικές λειτουργικές οριοθετήσεις

              Θετικές αρχές:            Λειτουργίες ως παραμετρικά σενάρια δραστηριοτήτων

                                                    Επικοινωνία μεταξύ των δραστηριοτήτων

Ως απαραίτητες αρετές αυτού του σχεδιασμού παρουσιάζονται η αυστηρότητα και η επιμονή. Η συνοχή του στυλ ως μια συλλογική έρευνα σχεδιασμού του προγράμματος εξαρτάται από την αδιάλειπτη τήρηση αυτών των επιβολών. Χωρίς αυτή την επιμονή και χωρίς την επακόλουθη μεθοδολογική ανοχή των αποτυχιών μια κουλτούρα- ένας πολιτισμός θα μείνει προσκολλημένος στα τοπικά μέγιστα.

Κάθε στυλ σήμερα μπορεί να είναι ένα ανάμεσα σε πολλά άλλα που λειτουργούν ταυτόχρονα. Η εποχή που διανύουμε διακρίνεται για τον πλουραλισμό και την στιλιστική πολυφωνία της, δε θα πρέπει όμως να χαρακτηρίζεται για τον στιλιστικό κατακερματισμό της... στο δρόμο αυτό οδηγείται και ο παραμετρικός σχεδιασμός.

Τέλος, σε μία προσπάθεια σύγκρισης της παραμετρικής αρχιτεκτονικής με τον μινιμαλισμό, ο συγγραφέας επισημαίνει πως ο μινιμαλισμός αποτελεί ένα είδος εξελιγμένου νέο-μοντερνισμού, μία ελαφρώς εμπλουτισμένη παλέτα μοντερνισμού. Ο Μινιμαλισμός λειτουργεί με ταμπού και δόγματα που ορίζονται τόσο έντονα όσο εκείνα της παραμετρικότητας. Ο μινιμαλισμός λειτουργεί ως μια έντονη ιδεολογία όπως ακριβώς και ο παραμετρικός σχεδιασμός. Η αντιπαράθεση μεταξύ παραμετρικής αρχιτεκτονικής και μινιμαλισμού είναι έτσι η αντιμετώπιση μιας προοδευτικής , αδοκίμαστης υπόθεσης με μια οπισθοδρομική αναπόληση ενός προτύπου που είχε ακμάσει για 50 χρόνια , αλλά είχε αργότερα γνωρίσει  μια σημαντική κρίση , και έτσι αποδείχθηκε μη βιώσιμο ως καθολικό στυλ για τη σύγχρονη εποχή μας .