Τζίτζου Κατερίνα (7546) // Υλικότητα

Corporeity

 _ the state of being material or corporeal; 

 _ bodily or material nature or substance

 _ material or physical nature or quality; materiality

Ο σύγχρονος αρχιτέκτονας αντιλαμβάνεται την επιστήμη της αρχιτεκτονικής ως μια 

σύνδεση διαφόρων εννοιών, που στο σύνολό τους αποδίδουν ένα νόημα το οποίο 

καλείται να διερευνήσει και εντέλει, να εξυπηρετήσει. Για να το πετύχει αυτό, 

ακολουθεί μεθόδους αρχιτεκτονικής σύνθεσης ανάλογα με το επιθυμητό 

αποτέλεσμα΄ στη φάση αυτή εμφανίζονται οι κυριότεροι τρόποι σχεδιαστικής 

αναπαράστασης που αποδίδουν την αίσθηση της πρότασης ως προς την απόδοσή 

της, τα χρησιμοποιούμενα υλικά και την πιθανή σχέση τους με την υλικότητα της 

πρότασης που περιγράφουν, λαμβάνοντας υπόψη τη γωνία αντίληψης του κτιρίου και 

τη θέση του παρατηρητή (π.χ. εξωτερικές και εσωτερικές απεικονίσεις).

Γενικά, για τη σύλληψη της έννοιας της υλικότητας θα μπορούσαμε να βασιστούμε 

στη μεταφυσική του τεχνητού*, δηλαδή να την ορίσουμε ως την απουσία ενός 

διακεκριμένου ορίου ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό ή με άλλα λόγια, 

αναφερόμαστε στην πρακτική δυσκολία για διαμόρφωση μιας κλίμακας μετάβασης 

από το φυσικό στο τεχνητό στοιχείο. Σε ένα άρθρο αναφερόταν πως η αρχιτεκτονική 

είναι η τέχνη που συνδέει την πολιτική με το συναίσθημα, δηλαδή διαμορφώνει την 

υλικότητά της (εννοώντας τη συγκρότηση της διαμέσου των υλικών) μέσα από αξίες 

που έχουν πάντα να κάνουν με τον τρόπο που κάθε εποχή αντιλαμβάνεται το φυσικό. 

Στο Μοντερνισμό, οι έννοιες του σκελετού και της πλήρωσης αποτέλεσαν έναν 

ιδιαίτερο τρόπο κατανόησης του κτιρίου κατ’ αναλογία του ζωντανού (φυσικού) και 

προσανατόλισαν την κατασκευή σ’ εκείνα τα υλικά που θα μπορούσαν μέσω των 

ιδιοτήτων τους να ανταποκριθούν στις εκφραστικές απαιτήσεις αυτής της σύλληψης. 

Η ανάδειξη της φύσης του υλικού, ως προβολή της φυσικής διάστασης του 

τεχνήματος ή ως αποκάλυψη του τρόπου διάχυσης του φυσικού μέσα στο τεχνητό, ή 

ως καταγραφή της διεργασίας με την οποία το φυσικό γίνεται τεχνητό, αποτελούσε 

μια θεμελιώδη ιδέα στη διαχείρηση της υλικότητας του κτιρίου. Η “εντιμότητα” της 

κατασκευής, δηλαδή η ανάδειξη της φύσης των υλικών και της υφής τους καθώς και 

η μαρτυρία των κατασκευαστικών μεθόδων και η ανάδειξη του ίχνους της 

κατασκευής ως ευχαρίστησης είναι κυρίαρχη. 

Μετά το Μοντέρνο, το κτίριο συλλαμβάνεται σαν μια τεχνητή προέκταση του 

ανθρώπινου σώματος, ένα τεχνητό δέρμα με φυσικές ιδιότητες που με επεμβάσεις 

στο γενετικό του κώδικα, αποκτά τη δυνατότητα να μετασχηματίζεται, να

μεταλλάσσεται, να προσαρμόζεται, να αλλάζει. Η διαχείριση της υλικότητας του 

κτιρίου στο νέο περιβάλλον ορίζεται ως:

1. υποβάθμιση της σημασίας της διάκρισης των υλικών και των δομικών στοιχείων 

σε φέρονται και πλήρωσης (αξιοποίηση ηλεκτρονικών τεχνολογιών)

2. ενσωμάτωση στη σχεδιαστική διαδικασία της ίδιας της δημιουργίας του υλικού, 

μετατόπιση της έμφασης από το σχεδιασμό αρχιτεκτονικών μορφών στο 

σχεδιασμό αρχιτεκτονικών ιδιοτήτων οι οποίες ευθύνονται πλέον για τη 

γέννηση των μορφών και κατ’ επέκταση την επιλογή των υλικών

3. αυξημένη χρήση των νέων υλικών τα οποία παράγονται μέσα από νέες 

ψηφιακές τεχνολογίες παραγωγής που δίνουν τη δυνατότητα στον αρχιτέκτονα

να προσδώσει χρήσεις σε μια νέα παλέτα υλικών, καθώς και να φανταστεί νέες 

και άγνωστες μέχρι τώρα ιδιότητές τους.

* Ως μεταφυσική του τεχνητού: υλικά που διαχειρίζονται με ιδιαίτερους τρόπους το 

φως, τη θερμότητα, την υγρασία, τον ήχο, χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με άυλα 

υλικά όπως το φως, οι υδρατμοί, ο ήχος και οι οσμές για να συνθέσουν μορφές που 

προκαλούν τις αισθήσεις αποδίδοντας στο κτίριο τις ιδιότητες ενός τεχνητού 

περιβλήματος που διεκδικεί την ευφυϊα του φυσικού αλλά και την αισθητική της 

υψηλής τεχνολογίας.

Πηγές:

• greekarchitects.gr _ Αρχιτεκτονικές ματιές_ 05 Αυγούστου 2009

• “Εικαστικές ματιές στην αρχιτεκτονική”

• el.wikipedia.org