Υλικότητα_Μateriality_Χαβατζά Έλλη,7387

Υλικότητα…    …materiality

Στις απαρχές του 21^ου αιώνα βιώνουμε μία κρίση η οποία διαπερνά τη ζωή μας ως μέλη μίας κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα: οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό. Γεγονός που πυροδότησε διεργασίες αναθεώρησης και αναζήτησης νέων οπτικών, κοσμοθεωριών και τρόπων κατανόησης της κατάστασης που οργανώνεται η ζωή του ανθρώπου σήμερα. Μία διαδικασία που συνδέεται άρρηκτα και αποτελεί φυσική συνέχεια των λεγόμενων Μετανεωτερικών θεωριών. Σταθερές δομές, κανόνες και σύμβολα αμφισβητούνται και γίνεται προσπάθεια να ανατραπούν.

Η αρχιτεκτονική και το άμεσο προϊόν της, ο δομημένος χώρος, καθώς αποτελεί πολιτισμικό προϊόν το οποίο εκφράζει τις κοινωνικές διεργασίες που επιτελούνται σε μία δοσμένη χρονική περίοδο, δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από αυτές τις φιλοσοφικές και θεωρητικές εξελίξεις. Από την παγκόσμια αρχιτεκτονική, λοιπόν, του μοντέρνου κινήματος περάσαμε στην μετα – μοντέρνα αρχιτεκτονική της αποδόμησης, της ταυτότητας, του τόπου. Μία αρχιτεκτονική που εκφράζει κοινωνικές ομάδες, κάθε μέλος των οποίων αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του με διαφορετικό τρόπο και έχει διαφορετικές εξατομικευμένες χωρικές επιθυμίες.

Έτσι εισάγεται στον σύγχρονο αρχιτεκτονικό σχεδιασμό η έννοια της μεταβλητότητας και των παραμέτρων. Πλέον, η συσχέτιση των πολυποίκιλων αυτών παραμέτρων δημιουργεί τη βάση των κανόνων που καθορίζουν την αρχιτεκτονική σύνθεση. Άμεσο ζητούμενο έγινε ο εύκολος μετασχηματισμός των συνθέσεων, η ευελιξία. Προκειμένου όμως να επιτευχθεί αυτό χρειάστηκε να δημιουργηθεί ένα μέσο με το οποίο το αρχιτεκτόνημα θα αισθάνεται και θα αντιδρά δυναμικά στην αλληλεπίδραση του περιβάλλοντος με το κάθε ατομικό υποκείμενο.

Σε αυτό το σημείο υπεισέρχεται η έννοια της υλικότητας. Μέσω των υλικών η αρχιτεκτονική πραγματώνεται και μπορεί να συμμετάσχει σε μία διαδραστική επικοινωνία με τους χρήστες και επιτρέπει την συνδιαλλαγή του εσωτερικού με το εξωτερικό περιβάλλον. Αξιοποιώντας τις σύγχρονες εξελίξεις στο κλάδο της πληροφορικής και της τεχνολογίας σήμερα η αρχιτεκτονική μπορεί να εκφραστεί με υλικά που δεν περιορίζονται στις δύο διαστάσεις, δεν αποτελούν μόνο επιφάνειες που καλύπτουν το κτήριο. Είναι 3-διαστάσεων, καταλαμβάνουν χώρο. Είναι 4-διαστάσεων, εξελίσσονται στο χρόνο. Είναι ακόμα και 5- διαστάσεων καθώς μεταφέρουν ή μεταδίδουν πληροφορία. Μία ευφυή αισθαντική υλικότητα η οποία στην ουσία είναι ένα τεχνητό δέρμα που με επεμβάσεις στο γενετικό του κώδικα, αποκτά τη δυνατότητα να μετασχηματίζεται, να μεταλλάσσεται, να προσαρμόζεται, να αλλάζει. Θα μπορούσε ενδεχομένως να πει κανείς πως μιλάμε περισσότερο για σειρές ενεργειών, για ένα σύνολο ή συναρμογή ιδιοτήτων παρά για υλικά αναγνωρίσιμα και ποσοτικοποιήσιμα από την μοριακή δομή τους.

Μπορούμε να διακρίνουμε τρία βασικά χαρακτηριστικά του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζεται η διαχείριση της νέας αυτής υλικότητας. Το πρώτο αφορά την υποβάθμιση της σημασίας της διάκρισης των υλικών και των δομικών στοιχείων σε φέροντα και πλήρωσης. Με την αξιοποίηση των ηλεκτρονικών τεχνολογιών στο σχεδιασμό και την κατασκευή, σύνθετοι δομικοί φορείς καθιστούν όλο και περισσότερο δυσδιάκριτους τους παραδοσιακούς ρόλους των δομικών στοιχείων.

Το δεύτερο χαρακτηριστικό αφορά την ενσωμάτωση στη σχεδιαστική διαδικασία της ίδιας της δημιουργίας του υλικού. Ο πειραματισμός για τη γένεση της ιδέας γίνεται ένας ταυτόχρονος και ταυτόσημος πειραματισμός για το υλικό, όχι μόνο για να εκφράσει καλύτερα την ιδέα, αλλά για να είναι ένα αξεχώριστο και αδιάσπαστο κομμάτι της. Καθώς το υλικό γεννιέται μαζί με τη μορφή, τόσο η διαδικασία παραγωγής του όσο και η κατασκευαστική διαδικασία αποτελούν μέρος του συνθετικού προβλήματος

Το τρίτο χαρακτηριστικό, που προκύπτει από το δεύτερο, είναι η αυξημένη χρήση νέων υλικών τα οποία παράγονται μέσα από νέες ψηφιακές τεχνολογίες παραγωγής που δίνουν τη δυνατότητα στον αρχιτέκτονα να προσδώσει χρήσεις σε μια νέα παλέτα υλικών, καθώς και να φανταστεί νέες και άγνωστες μέχρι τώρα ιδιότητές τους.

Αυτό είναι λοιπόν το πλαίσιο μέσα στο οποίο σταδιακά διαμορφώνεται το ήθος και η αισθητική της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, αλλά και η βάση από την οποία πηγάζουν οι αξίες που εγγράφονται στον θεωρητικό της λόγο. Γεγονός που σίγουρα αποτελεί πηγή για παραπάνω προβληματισμό καθώς καταγράφει τη σύγχρονη εκδοχή της θεώρησης του αρχιτεκτονικού τεχνήματος ως ζωντανού οργανισμού.

_ Βιβλιογραφία (έντυπη και ηλεκτρονική) _

1.       Μετανεωτερικές επ – όψεις, 2010,συλλογικό έργο, εκδόσεις Επίκεντρο.

2.       Η μετα-φυσική του τεχνητού στη σύλληψη της υλικότητας, επιστημονικό άρθρο της Μαρία Βογιατζάκη Δρ. Αρχιτέκτων, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήματος Αρχιτεκτόνων Α.Π.Θ., http://www.greekarchitects.gr (πρόσβαση 17/11/13).

3.       Αναδυόμενες ιδιότητες υλικών, σημερινές δυνατότητες και προοπτικές, επιστημονικό άρθρο της Αθηνά Σταυρίδου, http://matereality.wordpress.com (πρόσβαση 17/11/13)